Ишлаб чикариш жараёнининг зарурий кисми мехнатдир. Мехнат инсонга хос хусусият. Инсоннинг жисмоний ва аклий фаолияти мехнат хисобланади. Ишни тракторлар, машиналар, ишчи хайвонлар бажариши мумкин. Мехнат эса факат онгли фаолият натижасидир. Ишлаб чикаришнинг самарадорлиги куп жихатдан мехнатнинг холатига боглик. Агар да мехнат онгли равишда килинаётган булса, унинг унумдорлиги юкори бўлади.