Хива қадимий қудуқ – «Хей-вак» номи билан боғлиқ. Баъзи олимлар мазкур қудуқнинг номи «хей-вак», яъни мамнуният китоби деб ҳисобласалар, яна баъзилари хайва ёки хавак ҳоли, қуруқ сўзларидан олинган деб ҳисоблайдилар .
Қадим замонларда Хива орқали Шарқ билан Ғарбни боғловчи савдо йўли ўтган . 4-аср бошларида Хива Хоразм билан бирга сосонийлар давлати таркибига кирган бўлиб, мустаҳкам девор билан ўралган эди .
Араб сайёҳлари Истарихий ва Муқаддасий қулёзмаларида келтирилишича, Хива 10-асрда Хоразмнинг энг йирик шаҳарларидан бири бўлган. Хиванинг мукаммал архитектура киёфаси, асосан, 18-аср охиридан 20 асрнинг бошларигача шаклланган . Архитектура ансамблининг яхлитлиги жиҳатидан бу шаҳар Ўрта Осиёда ноёб ҳисобланади . Дастлаб ҳукумрон доиралар маскани бўлган Ичан калъа вужудга келган .