Oilada muttasil cheklovlar ta’sirida tarbiyalangan bola dars jarayonida ham erkin fikr bildirib, o`rtoqlari bilan bahsli munosabatga kirisha olmaydi. Gapirmoqchi bo`lgan har bir gapini ikkilanib aytadi. Mavzular yuzasidan mulohaza yuritishga qiynaladi. Ayrim hollarda shunday bolalar maktabda ham muallimlar chekloviga duch keladi. Shu o`rinda ko`pchilik eshitgan, maktab hayotidan olingan lavhani yana bir bor eslatishni lozim topdik: