Buyuk olimlar hayotidagi oddiy voqealar
1939 yilda 25 yoshli matematik Jorj Dansig Kaliforniya universitetida tahsil olardi. Bir kuni u statistika darsiga 20 daqiqa kechikib bordi. Jimgina kirib, stolga o‘tirdi. Mavzuni o‘tkazib yuborganini tushunib, doskaga yozilgan ikki vazifa shartlarini ko‘chirib oldi.
Uyida dars qilayotib, bugun darsga kechikkanidan uch marta afsuslandi. Vazifalar haqiqatan ham qiyin edi. Dansig ularni hal qilish uchun muhim bir narsani o‘tkazib yubordim, deb o‘ylardi. Ilojsizlikdan masalalarni hal kirishga kirishdi. Bir necha kunlik mashaqqatli mehnatdan so‘ng, u baribir bu masalalarni yechdi. Mamnun bo‘lib, professor yoniga borib, daftarini unga uzatdi.
Professor Yeji Neyman bu topshiriqni beixtiyor qabul qildi, lekin u talabalardan bunday masalani yechib kelish to‘g‘risidagi bergan topshirig‘ini eslay olmadi. Biroz vaqt o‘tgach, talaba daftarini tekshirib, hayratda qoldi. U haqiqatan ham ma’ruzalardan birining boshida talablarga ushbu ikki masala shartlarini aytib berganini esladi. Nafaqat professorning o‘zi, balki o‘sha davrning boshqa atoqli olimlari tomonidan hal etilmaydigan ikki masala shartlarini!
Biroq, Dansig ma’ruzaning bu ikki masala hal etilmasligi haqida gapirilgan qismini tinglamasdan qolgandi. Va ularni hal qildi.

***
Maks Plank fizika bo‘yicha Nobel mukofotini olgach, doiraviy sayohatga chiqdi va hamma joyda bir xil ma’ruza qilardi. Uning haydovchisi har doim zalda o‘tirar edi va matnni yodlab oldi. U boshlig‘iga hazil taklif qildi: “Ma’ruzalaringizni o‘zim o‘qib bersam, siz haydovchi kepkasini kiyib, zalda o‘tirsangiz”. Bu fikr Plankka yoqdi va u rozi bo‘ldi.
Haydovchi kvant mexanikasi to‘g‘risida ma’ruza o‘qiy boshladi. To‘satdan fizik professorlaridan biri savol berib qoldi. Haydovchi uni diqqat bilan tingladi va shunday dedi: “Shunday taraqqiy etib borayotgan shaharda mendan bunday oddiy savol so‘raladi, deb o‘ylamagan edim. Sizning ruxsatingiz bilan haydovchimdan bu savolga javob berishni so‘rayman”.

***
Raqamlar nazariyasi sohasidagi mutaxassis nemis matematiki Ernst Eduard Kummer arifmetika bilan jiddiy kelishmovchilikda edi. Bir kuni talabalarni o‘qitish paytida 7 ni 9 ga ko‘paytirish kerak edi. “Yetti karra to‘qqiz”, dedi Kummer, “Yettini to‘qqizga ko‘paytirsak… qancha bo‘ladi?”. “Oltmish bir” turtki berdi, talabalardan biri. Kummer taxtaga 61 raqamini yozdi.  “Janob, yetti karra to‘qqiz 66 bo‘ladi”, dedi ikkinchi talaba.
— Janoblar, deb javob berdi Kummer, — ikkalasidan birini tanlash kerak, yo 61 yo 66.

Bahora Muhammadiyeva tayyorladi.
***
Получив Нобелевскую премию по физике, Макс Планк отправился в кругосветное путешествие и везде читал одни и те же лекции. Его водитель всегда сидел в холле и запоминал текст. Он пошутил своему начальнику: «Если я сам буду читать ваши лекции, вы можете надеть водительскую кепку и сидеть в зале». Планку идея понравилась, и он согласился.
Водитель начал читать лекции по квантовой механике. Внезапно один из профессоров физики задал вопрос. Водитель внимательно выслушал и сказал: «Я никогда не думал, что мне зададут такой простой вопрос в таком развивающемся городе. С вашего разрешения прошу моего водителя ответить на этот вопрос».
***
Эрнст Эдуард Куммер, немецкий математик, специализирующийся на теории чисел, был в серьезных разногласиях с арифметикой. Однажды мне пришлось умножать 7 на 9, обучая студентов. — Семь раз девять, — сказал Куммер, — если семь умножить на девять… сколько? «Шестьдесят один», — мотивировал один из студентов. Куммер написал на доске число 61. «Сэр, семь раз девять — 66», — сказал второй студент.
«Господа, — ответил Куммер, — вы должны выбрать одно из двух: либо 61, либо 66.
Подготовила Бахора Мухаммадиева.
Источник: Zarnews.uz

Joylangan vaqt: 2022-08-27 21:53:38
Rasul Kusherbayev XTV va Qobul Doʻsov o’rtasidagi sud jarayoniga munosabat bildirdi Rasul Kusherbayev XTV va Qobul Doʻsov o’rtasidagi sud jarayoniga munosabat bildirdi
Kasbiy mahorat uchun attestatsiyaga 20 bal kim tomonidan beriladi? Kasbiy mahorat uchun attestatsiyaga 20 bal kim tomonidan beriladi?
Prezident maktablari 1-bosqich ballari 2-bosqich ballariga qo‘shiladimi? Prezident maktablari 1-bosqich ballari 2-bosqich ballariga qo‘shiladimi?
Bayroq haqida sara she’rlar to’plami Bayroq haqida sara she’rlar to’plami
Bilim olish azobi — vaqtincha, bilimsizlik azobi — umrbod Bilim olish azobi — vaqtincha, bilimsizlik azobi — umrbod
Xiva xonlari haqida tarixiy hangomalar Xiva xonlari haqida tarixiy hangomalar
1 daqiqada uxlash usuli 1 daqiqada uxlash usuli
Bolaning ongini oshirish - 5 ta eng oddiy usul Bolaning ongini oshirish - 5 ta eng oddiy usul
Eng sara Ezop masallari Eng sara Ezop masallari
Masofaviy ta'lim asosida olgan bilimlar baholanadimi? Masofaviy ta'lim asosida olgan bilimlar baholanadimi?
Kollej va texnikumlarga hujjatlarni qabul qilish muddati uzaytirildi Kollej va texnikumlarga hujjatlarni qabul qilish muddati uzaytirildi
2021 qabul kvotasi tillar kesimida tasdiqlandi yuklab olish 2021 qabul kvotasi tillar kesimida tasdiqlandi yuklab olish
Maxtumquli hayoti, ijodi, asarlari, faoliyati, tarjimai hol Maxtumquli hayoti, ijodi, asarlari, faoliyati, tarjimai hol
Jahl nima, jahldan qutulish uchun tavsiyalar Jahl nima, jahldan qutulish uchun tavsiyalar
Oydin Hojiyeva haqida: hayoti, asarlari, faoliyati, tarjimai hol Oydin Hojiyeva haqida: hayoti, asarlari, faoliyati, tarjimai hol
Abituriyent ruxsatnomasi qachon beriladi? Abituriyent ruxsatnomasi qachon beriladi?
Muallim (ustozlik haqida ta’sirli rivoyat) Muallim (ustozlik haqida ta’sirli rivoyat)
7-kungi DTM test natijalari chiqdi, natijani bilish 7-kungi DTM test natijalari chiqdi, natijani bilish
Ilk bor boshlang’ich sinf o’quvchilari xalqaro tizimda baholanadi Ilk bor boshlang’ich sinf o’quvchilari xalqaro tizimda baholanadi
Yuridik texnikumlar. Qabul parametrlari 2021-2022. dtm.uz Yuridik texnikumlar. Qabul parametrlari 2021-2022. dtm.uz